Ko‘rgan har bir narsaga ishonmaslik emas — dalil bilan to‘g‘ri qaror qilishni o‘rganing.

5 amaliy dars, vazifalar va yakuniy test. Natija shu qurilmada saqlanadi.

Darslik jarayoni0/5

5 ta dars qoldi

Har bir noto‘g‘ri xabar ataylab yaratilmaydi. Niyatni tushunish to‘g‘ri javob tanlashga yordam beradi.

Misinformation — xato, ammo zarar yetkazish niyatisiz tarqatilgan axborot.
Disinformation — aldash yoki zarar yetkazish uchun ataylab yaratilgan yolg‘on.
Mal-information — haqiqiy ma’lumotni kontekstdan uzib, shaxsga zarar yetkazish uchun ishlatish.
‘Fake news’ hamma holatni tushuntirmaydi; manba, dalil va niyatni alohida tekshiring.

AMALIY VAZIFA

Vazifa: sizga kelgan shubhali xabarni tanlang. Kim yaratgan, kimga foyda va qaysi dalil yetishmayotganini 3 jumlada yozing.

Global xavfsizlik ogohlantirishi

Internet chegarasiz, lekin qonunlar mamlakatga qarab farq qiladi. NUR universal jazo muddati to‘qib chiqarmaydi.

Firibgarlik, malware tarqatish, bolalarni ekspluatatsiya qilish, narkotik savdosi va zo‘ravon ekstremizm ko‘plab yurisdiksiyalarda jinoyat bo‘lishi mumkin. Aniq modda va jazo mamlakat, yosh, niyat, zarar va holatga bog‘liq. Bu yuridik maslahat emas.

Ochmang, yuklamang, ulashmang va pul yubormang.

URL, akkaunt nomi, vaqt va xavfsiz skrinshotni saqlang.

Platformaga report qiling; moliyaviy zarar bo‘lsa bankka darhol murojaat qiling.

Jiddiy xavf, bolalar ekspluatatsiyasi, narkotik yoki zo‘ravon yollash bo‘lsa mahalliy vakolatli organga xabar bering.

Yakuniy bilim testi

Kamida 80% natija media savodxonlik bazasi o‘zlashtirilganini ko‘rsatadi.

1 / 5

Mashhur shaxs videosida investitsiya havolasiga shoshiltiryapti. Birinchi harakat?

2 / 5

Bitta AI-detektor 92% deepfake dedi. To‘g‘ri hukm qaysi?

3 / 5

Do‘stingiz akkauntidan .apk keldi. Nima qilasiz?

4 / 5

Eski haqiqiy videoga yolg‘on caption qo‘shildi. Bu nimaga yaqin?

5 / 5

Shubhali postni report qilishdan oldin nima saqlanadi?

O‘qituvchi va hakamlar uchun manbalarUNESCO · Media and Information Literacy Module 4 UNESCO · Deepfakes and the crisis of knowing UNODC · Cybercrime and digital exploitation